Khi các cam kết về Net Zero ngày càng được cụ thể hóa bằng hành động, tín dụng xanh đang trở thành kênh huy động vốn được nhiều doanh nghiệp quan tâm để tài trợ cho các dự án sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường. Đối với chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư, việc hiểu rõ bản chất, điều kiện tiếp cận cũng như thực trạng cấp tín dụng xanh tại các ngân hàng trong nước sẽ giúp xây dựng chiến lược tài chính phù hợp với xu hướng chuyển đổi xanh.
Bài viết dưới đây, Chuyển Đổi Số Xanh sẽ phân tích toàn diện khái niệm, đặc điểm, vai trò của tín dụng xanh đối với nền kinh tế, cùng thực tế triển khai tại một số ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam hiện nay.
Tín dụng xanh là gì?
Tín dụng xanh là gì là câu hỏi cần được làm rõ trước khi doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn này. Về bản chất, tín dụng xanh là các khoản vay được ngân hàng cấp cho khách hàng nhằm tài trợ cho những dự án, phương án sản xuất kinh doanh mang lại lợi ích về môi trường, như năng lượng tái tạo, công trình xanh, nông nghiệp bền vững hay giao thông phát thải carbon thấp. Khác với tín dụng thông thường, tín dụng xanh gắn liền với các tiêu chí đánh giá tác động môi trường cụ thể, đòi hỏi dự án vay vốn phải đáp ứng những điều kiện nhất định về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
Đây cũng chính là mối liên hệ mật thiết giữa tín dụng xanh và trái phiếu xanh, khi cả hai đều là công cụ tài chính hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, chỉ khác nhau ở hình thức huy động và phân bổ vốn. Nếu trái phiếu xanh là kênh huy động vốn trực tiếp từ thị trường, thì tín dụng xanh là hình thức cấp vốn qua trung gian ngân hàng, phù hợp với đa dạng quy mô doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đặc điểm của tín dụng xanh
Tín dụng xanh mang những đặc điểm riêng biệt so với các hình thức cấp vốn truyền thống. Trước hết, mục đích sử dụng vốn được xác định rõ ràng ngay từ khi phê duyệt khoản vay, gắn liền với các tiêu chí môi trường cụ thể theo quy định trong nước hoặc thông lệ quốc tế. Quy trình thẩm định tín dụng xanh thường phức tạp hơn, đòi hỏi ngân hàng đánh giá thêm yếu tố tác động môi trường – xã hội bên cạnh các chỉ tiêu tài chính thông thường.
Một đặc điểm quan trọng khác là tín dụng xanh thường đi kèm chính sách lãi suất ưu đãi, nhằm khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất kinh doanh bền vững hơn. Bên cạnh đó, các khoản tín dụng xanh cần được theo dõi, báo cáo định kỳ về hiệu quả sử dụng vốn và tác động môi trường thực tế, đảm bảo tính minh bạch trong toàn bộ quá trình giải ngân. Đặc điểm này giúp phân biệt rõ tín dụng xanh với các sản phẩm tín dụng khác, đồng thời tạo cơ sở để ngân hàng xây dựng danh mục tín dụng xanh có chất lượng cao.
Bạn có thể tham khảo thêm: Trái phiếu xanh là gì?
Vai trò của tín dụng xanh đối với nền kinh tế
Tín dụng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng dòng vốn của nền kinh tế theo hướng bền vững hơn.
Hỗ trợ các dự án bảo vệ với môi trường
Nguồn vốn tín dụng xanh giúp doanh nghiệp có điều kiện triển khai các dự án giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, vốn thường đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu lớn hơn so với phương án sản xuất truyền thống.
Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững
Việc mở rộng tín dụng xanh góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng ít phát thải, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, từ đó nâng cao chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.
Nâng cao chất lượng cuộc sống
Các dự án được tài trợ bởi tín dụng xanh, như công trình xanh, giao thông sạch hay xử lý chất thải, mang lại môi trường sống trong lành hơn cho cộng đồng dân cư xung quanh khu vực triển khai dự án.
Tăng cường hợp tác quốc tế
Tín dụng xanh tạo điều kiện để ngân hàng trong nước kết nối với các tổ chức tài chính quốc tế, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và học hỏi kinh nghiệm quản trị rủi ro môi trường theo chuẩn mực toàn cầu.
Hoạt động cấp tín dụng xanh tại các ngân hàng Việt Nam hiện nay
Nhiều ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã chủ động xây dựng chiến lược tín dụng xanh ngân hàng riêng, phù hợp với định hướng phát triển bền vững và cam kết Net Zero của quốc gia.
Tín dụng xanh VPBank
VPBank xây dựng Khung Tài chính Bền vững, trong đó nguồn vốn được ưu tiên tài trợ cho các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, giao thông phát thải thấp và kinh tế tuần hoàn. Ngân hàng cũng là một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam công bố thông tin tài chính liên quan đến khí hậu theo khuyến nghị quốc tế, đồng thời ghi nhận mức tăng trưởng dư nợ tín dụng xanh đáng kể trong những năm gần đây nhờ mở rộng đối tượng khách hàng cá nhân và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh.
Tín dụng xanh Vietcombank
Bên cạnh việc phát hành trái phiếu xanh, Vietcombank cũng đẩy mạnh hoạt động cấp tín dụng xanh cho các dự án thuộc nhiều lĩnh vực như năng lượng tái tạo, quản lý nước và nông – lâm – thủy sản bền vững. Dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng đã ghi nhận mức tăng trưởng ổn định trong giai đoạn gần đây, phản ánh định hướng ưu tiên nguồn lực cho tín dụng xanh trong chiến lược phát triển bền vững dài hạn.
Tín dụng xanh BIDV
BIDV là một trong những ngân hàng dẫn đầu thị trường về quy mô tín dụng xanh, với nhiều gói tín dụng ưu đãi dành cho các lĩnh vực như công trình xanh, nông nghiệp sạch, dệt may bền vững và phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch. Ngân hàng cũng xác định phát triển tín dụng xanh là mục tiêu ưu tiên trong chiến lược kinh doanh, với phần lớn nguồn vốn được phân bổ cho lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Lời kết
Có thể thấy, tín dụng xanh không chỉ là công cụ tài chính mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất kinh doanh bền vững hơn. Với chính sách ưu đãi và quy trình thẩm định gắn liền tiêu chí môi trường, đây là kênh vốn phù hợp cho doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp tài chính đồng hành cùng chiến lược phát triển bền vững dài hạn.
Trong bối cảnh khung pháp lý về tài chính xanh tại Việt Nam ngày càng hoàn thiện và nhiều ngân hàng lớn đã có bước đi cụ thể, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị hồ sơ dự án đáp ứng tiêu chí xanh để tận dụng hiệu quả nguồn vốn ưu đãi này, đồng thời góp phần vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 mà quốc gia đang hướng tới.